به گزارش واحد خبر روابط عمومی دانشگاه قم، متن این یادداشت به شرح زیر است:

ریشه‌ی مقاومت و استواریِ پایدار در فرهنگ اسلامی، تنها در توانمندی‌های بیرونی نیست، بلکه بیش از آن در نیرویِ سرشارِ ایمان و معنویت درونی نهفته است. جامعه‌ای که پیوندِ خود را با اعتقاداتِ عمیقِ الهی حفظ کند، در برابرِ هجمه‌ها از هم نمی‌پاشد و دچارِ فرسایشِ روحی نمی‌گردد. مقاومت، در نگاهِ اسلامی، فراتر از صرفِ رویاروییِ نظامی، عرصه‌ای است برای شکوفاییِ لایه‌هایِ ژرفِ باور، هویت و معنویتِ انسانی. این پایداریِ اصیل، از ایمانی راسخ نشأت می‌گیرد که فرد را در برابرِ هرگونه فشارِ بیرونی، صلب و مقاوم می‌سازد. در این منظر، مقاومت تجلیِ وفاداری به ارزش‌هایی است که بر حیاتِ صرفِ مادی برتری دارند؛ باوری که دفاع را با جوهره‌ی ایثار، شهادت و مسئولیتِ اخلاقی در هم می‌آمیزد و عرصه‌ی نبرد را به صحنه‌ی سنجشِ روحِ انسان بدل می‌سازد؛ جایی که انتخابِ میانِ هراسِ از دست دادن و حقیقتِ ماندگار، معنا می‌یابد. 

قرآن کریم، در بیانِ بنیادِ مقاومت در برابرِ سختی‌ها، به صورت عمیق به اصل ایمان و معنویت می‌پردازد و می‌فرماید: «وَلا تَهِنوا وَلَا تَحْزَنوا وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنینَ.... وَلِیَعْلَمَ اللّهُ الَّذینَ آمَنوا وَیَتَّخِذَ مِنْکُمْ شُهَداءَ...» «سست نشوید و اندوهگین نگردید؛ شما اگر ایمان داشته باشید، برترید....تا خداوند کسانی را که ایمان آورده‌اند آشکار سازد و از میان شما گواهان (و شهیدانی) برگزیند...» (۱۳۹و۱۴۰/آل عمران) 

این اصلِ معنوی و فرمان (لاتهنوا...،) پس از رویداد تلخ در جنگ اُحد مطرح شد. جامعه‌ی نوپای اسلامی، تلخیِ زخم‌ها، از دست دادن عزیزان، و شکستِ تاکتیکی را تجربه کرده بود. در چنین وضعیتی، قرآن تأکید بر ایمان و معنویتِ درونی میکند و آن را، مایه‌یِ برتریِ حقیقیِ انسان می داند ، نه ظواهرِ فریبنده‌یِ مادی. 

قرآن کریم در ادامه، رازِ حضورِ معنویت در دلِ این سختی‌ها و رنج‌ها را آشکار می‌سازد که آن تبدیل رنج به تعالی و ظهور حقیقت است:(وَلِیَعلَمَ اللّهُ الَّذین آمَنوا.…» که همه اینها برای این است که خداوند از میانِ شما ، گواهانِ حقیقت (شهیدانی) را برگزیند.

در حقیقت، معنویت در مقاومت، به بستری برایِ «خودآزماییِ نیت» بدل می‌شود؛ و به مؤمن کمک می‌کند تا رنج را نه به عنوان یک بدبختی، بلکه به عنوان فرصتی برای اثباتِ صدقِ ایمان و رسیدن به مقامِ «شهادت»—که در فرهنگ دینی، به معنای گواهی دادن بر حقیقت و تداومِ آن است—بنگرد. این نگاه، کیفیتِ مقاومت را از «اجبار» به «انتخابِ آگاهانه» و «پذیرشِ مسئولیت» تغییر می‌دهد و موجب می‌شود تا نیاتِ ناب از باورهایِ سطحی جدا شود و مقامِ شهادت از مرگی معمولی به نمادی از معنا، امید و استمرارِ ارزش‌ها ارتقا پیدا کند. 

مقاومت، در فرهنگِ اسلامی چون ریشه در معنویت دارد، صرفاً یک نیرویِ فیزیکی نیست.، بلکه تجلیِ وفاداری به ارزش‌هایی است که بر حیاتِ مادی اولویت دارند. همانطور که سیدالشهدای انقلاب اسلامی امام‌خامنه‌ای فرموده‌اند: "ما تکیه میکنیم بر روی عناصر معنوی اقتدار. اصلیترین عنصر اقتدار معنوی، ایمان است؛ ایمان به خدا، توکل به خدا، حسن‌ظن به خدا. این است که دل را آماده میکند برای ورود در میدانهای دشوار؛ این است که گامها را استوار میکند برای پیمودن جاده‌های سخت" (۱۳۸۸/۰۷/۱۴) 

در وضعیت کنونی دفاع مقدس ما وقتی نیروهای نظامی و مردم باور دارند که از حقیقتی بزرگ‌تر دفاع می‌کنند، نیرویی درونی در آنان شعله‌ور می‌شود که محاسباتِ صرفاً مادی را پشت سر می‌گذارد. این نیروبخشی، بیش از آنکه حاصلِ تاکتیک‌های نظامی باشد، از باورهای عمیق دینی و معنوی آنان سرچشمه می‌گیرد؛ باورهایی که هر فرد را در پاسداری از عزت، کرامت، هویت و عدالت جامعه، مسئول می‌سازد.

به‌طور خلاصه، معنویت در عرصه مقاومت ارزشمندترین سرمایه فرهنگی و اعتقادی به شمار می‌آید. این عنصر، جامعه را توانمند می‌سازد تا در میانه بحران‌ها، امید، همبستگی و پایداری خود را حفظ کند؛ آنچنانکه فداکاری و از جان‌گذشتگی نیروهای مسلح ما و حضور شبانه و تجمع مردم در این شبها نمودی برخاسته از این عنصر معنوی می باشد. مقاومت در چنین بستری، به هویتی اخلاقی و شیوه‌ای از زیستن بدل می‌شود که حتی در نبودِ منابعِ مادی نیز برتری روحی و روانی جامعه را تضمین می‌نماید.

محمدعلی راغبی عضو هیأت علمی دانشگاه قم